Welke beroepen hebben bigs?
Het BIG-register bevat acht beroepen met een verplichte registratie, de zogenoemde artikel 3-beroepen: artsen, tandartsen, apothekers, gezondheidszorgpsychologen, psychotherapeuten, fysiotherapeuten, verloskundigen en verpleegkundigen. Daarnaast erkent de Wet BIG een tweede categorie beroepen, de artikel 34-beroepen, met een beschermde opleidingstitel maar zonder registratieplicht. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het BIG-register, van de betekenis van een BIG-beroep tot de gevolgen van werken zonder geldige registratie.
Hoeveel beroepen zijn er opgenomen in het BIG-register?
Het BIG-register kent acht verplicht geregistreerde beroepen op basis van artikel 3 van de Wet BIG. Dit zijn artsen, tandartsen, apothekers, gezondheidszorgpsychologen, psychotherapeuten, fysiotherapeuten, verloskundigen en verpleegkundigen. Meer dan 500.000 zorgverleners staan ingeschreven, waarvan verpleegkundigen de grootste groep vormen met circa 200.000 inschrijvingen.
Naast deze acht artikel 3-beroepen erkent de Wet BIG ook een reeks artikel 34-beroepen. Denk aan apothekersassistenten, doktersassistenten, mondhygiënisten, podotherapeuten en verzorgenden IG. Voor deze beroepen geldt geen registratieplicht in het BIG-register, maar de opleidingstitel is wel wettelijk beschermd. Wie de titel voert zonder de bijbehorende opleiding te hebben afgerond, handelt in strijd met de wet.
Het onderscheid tussen beide categorieën is niet willekeurig. Artikel 3-beroepen mogen zogenoemde voorbehouden handelingen uitvoeren, wat een hogere mate van toezicht en verantwoording rechtvaardigt. Artikel 34-beroepen werken doorgaans onder supervisie of voeren geen voorbehouden handelingen zelfstandig uit.
Wat onderscheidt een BIG-beroep van andere zorgberoepen?
Een BIG-beroep is een beroep waarvoor de Wet BIG een beschermde beroepstitel en, voor artikel 3-beroepen, een verplichte registratie voorschrijft. Het belangrijkste onderscheid met andere zorgberoepen is de bevoegdheid om voorbehouden handelingen zelfstandig uit te voeren. Zonder geldige BIG-registratie mag een zorgprofessional deze handelingen niet verrichten.
Andere zorgberoepen, zoals begeleiders in de thuiszorg of ondersteunend personeel in een ziekenhuis, vallen buiten de Wet BIG. Zij werken vaak onder de verantwoordelijkheid van een BIG-geregistreerde professional. De BIG-geregistreerde is dan degene die opdracht geeft tot een handeling en verantwoordelijk blijft voor de uitvoering ervan.
Een ander belangrijk verschil is het tuchtrecht. BIG-geregistreerden vallen onder het tuchtrechtelijk toezicht van vijf regionale tuchtcolleges en een centraal tuchtcollege. Dit systeem biedt patiënten een formele klachtmogelijkheid en zorgt voor publieke verantwoording van het professioneel handelen. Zorgprofessionals buiten het BIG-register vallen niet onder dit tuchtrechtelijk kader.
Welke voorbehouden handelingen mogen alleen BIG-geregistreerden uitvoeren?
De Wet BIG kent veertien voorbehouden handelingen die uitsluitend mogen worden uitgevoerd door bevoegde BIG-geregistreerden. Voorbeelden zijn heelkundige handelingen, katheterisaties, endoscopieën, injecties, puncties en het voorschrijven van UR-geneesmiddelen (geneesmiddelen uitsluitend op recept). Het opdragen van een voorbehouden handeling aan een niet-bevoegde is strafbaar.
De gedachte achter deze lijst is patiëntveiligheid. Voorbehouden handelingen brengen een verhoogd risico op schade met zich mee als ze ondeskundig worden uitgevoerd. Door ze te reserveren voor bevoegde professionals borgt de wet een minimumniveau van vakbekwaamheid.
Niet elke BIG-geregistreerde is bevoegd tot alle veertien handelingen. De bevoegdheid hangt af van het specifieke beroep en de opleiding. Een verpleegkundige mag onder bepaalde voorwaarden injecties toedienen, maar heeft voor andere handelingen een opdracht van een arts nodig. Die opdracht mag alleen worden gegeven als de arts redelijkerwijs mag aannemen dat de verpleegkundige de handeling bekwaam kan uitvoeren.
Hoe controleer je of iemand BIG-geregistreerd is?
Je controleert een BIG-registratie via het openbare register op bigregister.nl. Het register is gratis raadpleegbaar op naam of registratienummer. Je ziet direct of iemand geregistreerd staat, welk beroep het betreft en of er tuchtmaatregelen van kracht zijn.
Voor werkgevers in de zorg is een eenmalige controle bij indiensttreding niet voldoende. De wet verplicht werkgevers om ook lopende registraties en eventuele tuchtmaatregelen van zittende medewerkers te blijven volgen. Een BIG-registratie is vijf jaar geldig en kan verlopen of worden doorgehaald als gevolg van een tuchtmaatregel. Wie dit niet bijhoudt, loopt het risico dat een medewerker zonder geldige registratie voorbehouden handelingen uitvoert.
Voor grotere organisaties met tientallen of honderden BIG-geregistreerde medewerkers maakt dit continue monitoringsvereiste handmatige controle praktisch onhaalbaar. Geautomatiseerde oplossingen voor BIG-registratie monitoring bieden hier een werkbare oplossing, zodat verlopen of doorgehaalde registraties direct worden gesignaleerd.
Wat zijn de gevolgen van werken zonder BIG-registratie?
Werken zonder geldige BIG-registratie terwijl je een beschermde beroepstitel voert of voorbehouden handelingen uitvoert, is een economisch delict. Dit kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. Daarnaast houdt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toezicht op de naleving van de Wet BIG en kan zij bestuurlijke boetes opleggen.
Voor de zorgprofessional zelf zijn de gevolgen ingrijpend. Wie zonder registratie werkt, mist de bescherming van het tuchtrechtelijk kader en kan aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortvloeit uit onbevoegd handelen. Bovendien is het voor werkgevers strafbaar om opdracht te geven tot een voorbehouden handeling aan iemand die daartoe niet bevoegd is.
Voor werkgevers geldt een eigen verantwoordelijkheid. Als een werkgever nalaat de BIG-registratie van medewerkers te controleren en een medewerker voert voorbehouden handelingen uit zonder geldige registratie, kan de werkgever medeverantwoordelijk worden gehouden. De IGJ kan in dat geval handhavend optreden, ook richting de organisatie.
Wanneer vervalt een BIG-registratie en hoe wordt deze verlengd?
Een BIG-registratie voor artikel 3-beroepen is vijf jaar geldig. Na vijf jaar vervalt de registratie automatisch als de professional geen herregistratie aanvraagt. Herregistratie vereist dat de professional in de voorafgaande vijf jaar minimaal 2.080 uur werkzaam is geweest in het betreffende beroep, aangevuld met beroepsgroepspecifieke eisen voor bij- en nascholing.
Verpleegkundigen moeten bij herregistratie bovendien een portfolio overleggen. Dit portfolio toont aan dat de professional actief heeft gewerkt aan de eigen deskundigheid en voldoet aan de kwaliteitseisen van de beroepsgroep. De combinatie van werkuren en scholing zorgt ervoor dat herregistratie meer is dan een administratieve formaliteit.
Een registratie kan ook eerder vervallen als gevolg van een tuchtmaatregel. De zwaarste maatregel is doorhaling van de inschrijving, wat betekent dat de professional het beschermde beroep niet meer mag uitoefenen. Lichtere maatregelen, zoals een waarschuwing, berisping, geldboete tot 4.500 euro, schorsing of gedeeltelijke ontzegging van bevoegdheid, laten de registratie in stand maar beperken wel de uitoefening van het beroep.
Hoe wij helpen met BIG-register controles
Voor organisaties in de zorg is het bijhouden van BIG-registraties een doorlopende verplichting. Niet alleen bij indiensttreding, maar gedurende het hele dienstverband. Wij automatiseren dit proces volledig, zodat je altijd een actueel en betrouwbaar overzicht hebt van de registratiestatus van je medewerkers.
- Automatische koppeling met het BIG-register voor continue monitoring van alle geregistreerde medewerkers
- Directe signalering bij verlopen registraties, tuchtmaatregelen of doorhalingen
- Integratie met HR-systemen zoals AFAS, zodat controles naadloos aansluiten op je bestaande administratie
- ISO 27001-gecertificeerde verwerking van persoonsgegevens, volledig in lijn met wet- en regelgeving
- Rapportages die je direct inzicht geven in de compliance-status van je zorgpersoneel
Zo voorkom je dat medewerkers zonder geldige BIG-registratie voorbehouden handelingen uitvoeren en verlaag je het risico op handhaving door de IGJ. Wil je weten hoe wij dit voor jouw organisatie inrichten? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.