Wat moet ik doen in het kader van de Wet Aanpak Schijnconstructies (WAS)?

De Wet aanpak schijnconstructies (WAS) verplicht werkgevers om arbeidsrelaties correct te classificeren en zorgvuldige medewerkerchecks uit te voeren bij het inhuren van zzp’ers. Je moet onder andere controleren of het salaris naar een bankrekening op naam van de werknemer gaat en documentatie bijhouden die aantoont dat er sprake is van een echte zelfstandige relatie. Deze wet helpt misbruik van arbeidsrelaties voorkomen en zorgt voor eerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt.

Wat is de Wet aanpak schijnconstructies precies?

De Wet aanpak schijnconstructies is wetgeving die schijnzelfstandigheid tegengaat door werkgevers verplichtingen op te leggen bij het inhuren van zzp’ers. Een schijnconstructie ontstaat wanneer iemand formeel als zelfstandige werkt, maar feitelijk in een arbeidsrelatie staat die lijkt op een dienstverband.

De wet is ontstaan omdat steeds meer werkgevers en werknemers gebruikmaakten van constructies waarbij werknemers zich voordeden als zzp’er om belasting- en premielasten te ontwijken. Dit zorgde voor oneerlijke concurrentie en inkomstenderving voor de overheid. Echte zzp’ers lopen namelijk volledige ondernemersrisico’s, bepalen zelf hun werkwijze en hebben meerdere opdrachtgevers.

Het belangrijkste verschil tussen een echte zzp’er en een werknemer in een schijnconstructie zit in de mate van zelfstandigheid. Een echte zelfstandige heeft eigen bedrijfsmiddelen, werkt voor verschillende opdrachtgevers, draagt ondernemersrisico en bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd. Bij een schijnconstructie ontbreken deze kenmerken vaak.

Welke verplichtingen heb je als werkgever onder de WAS?

Als werkgever heb je onder de WAS de plicht om due diligence uit te voeren voordat je een zzp’er inhuurt. Dit betekent dat je moet controleren of er daadwerkelijk sprake is van een zelfstandige arbeidsrelatie en niet van een verkapt dienstverband.

Je concrete verplichtingen zijn:

Controleren of de zzp’er een eigen onderneming heeft via het KvK-register
Verifiëren dat het btw-nummer geldig is in het VIES-systeem
Zorgen dat betalingen naar een bankrekening op naam van de zzp’er gaan
Documenteren van afspraken en de aard van de arbeidsrelatie
Beoordelen of er sprake is van een gezagsverhouding of ondernemersrisico

Praktisch betekent dit dat je bij elke nieuwe zzp’er een dossier aanmaakt waarin je aantoont dat er geen sprake is van schijnzelfstandigheid. Je moet kunnen bewijzen dat de persoon echt als ondernemer opereert en niet gewoon een werknemer is die zich voordoet als zelfstandige.

Hoe herken je een schijnconstructie voordat het te laat is?

Een schijnconstructie herken je aan verschillende rode vlaggen die wijzen op een verkapt dienstverband in plaats van echte zelfstandigheid. Let goed op deze signalen om problemen te voorkomen.

Belangrijke waarschuwingssignalen zijn:

De zzp’er werkt alleen voor jouw organisatie en heeft geen andere klanten
Je geeft directe instructies over hoe en wanneer het werk moet worden uitgevoerd
De persoon gebruikt jouw bedrijfsmiddelen, werkplek en apparatuur
Er is geen ondernemersrisico: de zzp’er krijgt altijd betaald, ongeacht het resultaat
De arbeidsrelatie lijkt permanent in plaats van projectmatig
De zzp’er heeft geen eigen btw-nummer of KvK-inschrijving

Risicovolle situaties ontstaan vaak wanneer voormalige werknemers direct na ontslag terugkeren als zzp’er voor dezelfde taken. Ook wanneer je zzp’ers inhuurt die zich gedragen als werknemers – vaste werktijden aanhouden, geen eigen materiaal hebben en volledig geïntegreerd zijn in je organisatie – is extra voorzichtigheid geboden.

Wat gebeurt er als je niet compliant bent met de WAS?

Niet-compliance met de WAS kan leiden tot aanzienlijke financiële gevolgen en juridische problemen. De Belastingdienst kan naheffingen opleggen voor alle loonheffingen die je had moeten inhouden en afdragen over de periode dat er sprake was van schijnzelfstandigheid.

De concrete gevolgen zijn:

Naheffing van loonbelasting, premies volksverzekeringen en werknemersverzekeringen
Boetes tot 100% van de verschuldigde bedragen
Rente over de naheffingen vanaf het moment dat deze verschuldigd waren
Mogelijke strafrechtelijke vervolging bij opzettelijke ontduiking
Reputatieschade en verlies van vertrouwen bij stakeholders

Om problemen te voorkomen, moet je preventieve maatregelen nemen. Zorg voor duidelijke contracten die de zelfstandige positie bevestigen, documenteer regelmatig de aard van de arbeidsrelatie en voer periodieke evaluaties uit. Houd bij elke zzp’er een compleet dossier bij dat aantoont dat er sprake is van echte zelfstandigheid.

Hoe Codex helpt met WAS-compliance

Ons platform automatiseert de WAS-compliance door geautomatiseerde controles uit te voeren die werkgevers helpen bij het naleven van hun verplichtingen onder de Wet aanpak schijnconstructies.

Onze oplossing biedt:

Automatische KvK-controles om te verifiëren dat zzp’ers een geldige onderneming hebben
VIES-btw-nummerverificatie via koppeling met Europese registratiesystemen
IBAN-controles die waarborgen dat betalingen naar rekeningen op naam van de zzp’er gaan
Geautomatiseerd documentatiebeheer voor compliance-dossiers
Continue monitoring van wijzigingen in registraties en statussen
Dashboardoverzichten die de compliance-status van alle zzp’ers tonen

Door koppeling met je bestaande HR-systemen, zoals AFAS, worden alle controles automatisch uitgevoerd zonder handmatige inspanning van je HR-team. Dit voorkomt fouten, bespaart tijd en geeft je de zekerheid dat je voldoet aan alle WAS-verplichtingen.

Wil je weten hoe wij je kunnen helpen met WAS-compliance? Neem contact met ons op via 0118 49 96 69 of plan een demo om te zien hoe onze geautomatiseerde controles jouw complianceprocessen kunnen verbeteren.