Vanaf welk aanbestedingsbedrag geldt een SROI-verplichting?
Een SROI-verplichting voor aanbestedingen geldt in Nederland doorgaans vanaf een aanbestedingsbedrag van 250.000 euro. Boven deze drempel leggen decentrale overheden zoals gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat bij inkopen en aanbestedingen een social return-verplichting op aan hun leveranciers. De exacte drempelwaarde verschilt per opdrachtgever en sector. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over SROI-drempelwaarden, percentages, sectoren en naleving.
Welke aanbestedingsdrempels activeren een SROI-verplichting?
Een SROI-verplichting wordt bij aanbestedingen in Nederland doorgaans geactiveerd vanaf een opdrachtwaarde van 250.000 euro. Veel gemeenten en andere decentrale overheden hanteren dit bedrag als ondergrens. Opdrachten onder deze waarde vallen in de meeste gevallen buiten de social return-verplichting, al zijn er opdrachtgevers die lagere drempels hanteren.
De drempel van 250.000 euro is geen wettelijk vastgestelde norm, maar een breed gehanteerde richtlijn die voortkomt uit de praktijk van aanbestedend Nederland. Sommige gemeenten stellen de grens op 200.000 euro, terwijl andere opdrachtgevers pas vanaf 500.000 euro een SROI-eis opleggen. Het is daarom altijd verstandig om de aanbestedingsdocumenten van de specifieke opdrachtgever goed te lezen.
Naast de opdrachtwaarde speelt ook de looptijd van de opdracht een rol. Een meerjarig contract met een totale waarde boven de drempel activeert de verplichting, ook als de jaarlijkse waarde lager ligt. De opdrachtgever berekent de SROI-verplichting dan op basis van de totale contractwaarde of de jaarlijkse opdrachtsom, afhankelijk van de gehanteerde methodiek.
Wie bepaalt de SROI-drempelwaarde bij een aanbesteding?
De opdrachtgever bepaalt de SROI-drempelwaarde bij een aanbesteding. In de meeste gevallen zijn dit decentrale overheden zoals gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties zoals Rijkswaterstaat. Zij stellen zelf vast vanaf welk aanbestedingsbedrag een social return-verplichting van toepassing is en welke invulling zij daarvoor accepteren.
Er is geen landelijke wet die één uniforme drempelwaarde voorschrijft. Wel biedt de Aanbestedingswet opdrachtgevers de mogelijkheid om sociale criteria mee te nemen in hun inkoopbeleid. Artikel 2.82 van de Aanbestedingswet geeft publieke opdrachtgevers zelfs de ruimte om opdrachten voor te behouden aan ondernemingen die zich specifiek richten op arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen.
Naast overheden kunnen ook private organisaties zelf SROI-eisen stellen aan hun leveranciers, bijvoorbeeld wanneer maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog op de agenda staat. In dat geval bepaalt de organisatie zelf de drempel en de invullingsvorm, zonder dat daar een wettelijke verplichting aan ten grondslag ligt.
Welk percentage SROI wordt doorgaans opgelegd?
Het meest gehanteerde SROI-percentage in Nederland ligt tussen de 2% en 5% van de aanneemsom. Een percentage van 5% is het meest gangbaar bij gemeentelijke aanbestedingen. Dit betekent dat een opdrachtnemer bij een contract van 1 miljoen euro voor 50.000 euro aan sociale waarde moet realiseren door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten.
Het percentage wordt berekend over de loonsom of de totale opdrachtwaarde, afhankelijk van de methodiek die de opdrachtgever hanteert. Sommige gemeenten rekenen het percentage over de totale contractwaarde, anderen hanteren de loonsom als grondslag. Dit verschil heeft directe gevolgen voor de hoogte van de feitelijke verplichting.
De invulling van het percentage kan op verschillende manieren plaatsvinden:
- Het aannemen van mensen met een uitkering of arbeidsbeperking
- Het bieden van stageplekken aan jongeren met minder kansen op de arbeidsmarkt
- Het inkopen van producten of diensten bij sociale ondernemingen
- Het bieden van werkervaringsplaatsen aan langdurig werkzoekenden
Elke invullingsvorm heeft een eigen wegingsfactor. Directe inzet van mensen uit de doelgroep telt doorgaans zwaarder mee dan inkoop bij sociale ondernemingen. De opdrachtgever legt de wegingsfactoren vast in de aanbestedingsdocumenten.
Welke sectoren en opdrachttypen vallen het vaakst onder SROI?
SROI-verplichtingen komen het vaakst voor bij aanbestedingen in de sectoren bouw, schoonmaak, beveiliging, catering, groenonderhoud en facilitaire dienstverlening. Dit zijn sectoren met relatief veel arbeidsplaatsen op uitvoerend niveau, waardoor de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt praktisch haalbaar is.
Binnen de zorg, kinderopvang, logistiek en retail zien we de SROI-verplichting eveneens regelmatig terugkomen, met name bij grotere inkooptrajecten van gemeenten en zorginstellingen. Ook IT-dienstverlening en consultancy vallen steeds vaker onder social return-eisen, al is de invulling daar soms complexer door de hogere kwalificatie-eisen voor functies.
Opdrachten waarbij SROI het meest wordt toegepast
Werken en diensten zijn de opdrachttypen waarbij SROI het vaakst wordt opgelegd. Bij leveringen, zoals de inkoop van kantoorartikelen of apparatuur, is de verplichting minder gebruikelijk. De reden is dat bij werken en diensten de looncomponent een groot deel van de opdrachtwaarde uitmaakt, wat de SROI-berekening eenvoudiger maakt.
Verschil tussen profit en non-profit opdrachtgevers
Publieke opdrachtgevers zoals gemeenten zijn wettelijk bevoegd om SROI-eisen op te leggen en doen dit structureel. Private organisaties kunnen dit vrijwillig doen als onderdeel van hun MVO-beleid. In de non-profitsector, zoals zorg en onderwijs, zien we een groeiende trend waarbij organisaties zelf SROI-doelstellingen formuleren, ook zonder aanbestedingsverplichting.
Hoe wordt SROI-naleving aangetoond en gecontroleerd?
SROI-naleving wordt aangetoond door middel van rapportages en vastleggingen die de opdrachtnemer periodiek aanlevert bij de opdrachtgever. Hierin staat welke medewerkers uit de doelgroep zijn ingezet, hoeveel uren zij hebben gewerkt en welke wegingsfactoren zijn toegepast. De opdrachtgever controleert deze rapportages en toetst of de verplichting is nagekomen.
De controle vindt doorgaans per kwartaal of per jaar plaats, afhankelijk van de afspraken in het contract. Wanneer een opdrachtnemer niet voldoet aan de SROI-verplichting, kan de opdrachtgever een financiële correctie opleggen of een boete in rekening brengen. Het is daarom belangrijk om de voortgang continu te monitoren en tijdig bij te sturen als de realisatie achterblijft.
Voor een goede vastlegging is het nodig om bij iedere indiensttreding de uitkeringssituatie en arbeidsmarktachtergrond van nieuwe medewerkers in kaart te brengen. Alleen medewerkers die aantoonbaar tot de SROI-doelgroep behoren, tellen mee in de berekening. Dit vraagt om een gestructureerd onboardingproces waarbij de juiste gegevens direct worden vastgelegd.
Hoe wij je helpen met SROI-naleving
Wij ondersteunen organisaties volledig bij het naleven van hun SROI-verplichting, van de eerste indiensttreding tot de periodieke rapportage aan de opdrachtgever. Ons platform brengt bij elke nieuwe instroom direct de achtergrond en uitkeringssituatie van medewerkers in kaart, zodat je altijd weet wie meetelt voor je SROI-berekening.
Wat we voor je doen:
- Automatisch in kaart brengen van de (uitkerings)situatie van nieuwe medewerkers bij indiensttreding
- Directe invoer in de PSO na doelgroepbepaling van medewerkers zodra een medewerker tot de doelgroep behoort
- Overzichtelijke dashboards en rapportages voor je administratie en opdrachtgever
- Tijdige signalering wanneer je SROI-realisatie achterblijft, zodat je kunt bijsturen
- Naadloze koppeling met systemen zoals AFAS voor een geautomatiseerd en veilig proces
Zo voorkom je dat je zelf bedragen moet bijbetalen of dat er boetes worden opgelegd wegens niet-naleving. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ontzorgen bij de SROI-administratie? Neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek en een gratis demo.