Hoeveel tredes kent de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO)?

De Prestatieladder Socialer Ondernemen certificering (PSO) kent vier tredes: trede 1, trede 2, trede 3 en de hoogste onderscheiding, de PSO Topklasse. Elke trede weerspiegelt in welke mate een organisatie mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt inzet ten opzichte van vergelijkbare bedrijven in dezelfde sector. Hoe hoger de trede, hoe groter de sociale impact die je als werkgever aantoonbaar maakt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de PSO-ladder, van de betekenis van elke trede tot de geldigheid van het certificaat.

Wat betekent elke trede van de PSO-ladder in de praktijk?

De vier PSO-niveaus geven aan hoe ver een organisatie gaat in het sociaal ondernemen ten opzichte van het gemiddelde in de eigen sector. Trede 1 betekent dat je beter presteert dan gemiddeld, trede 2 dat je significant beter presteert, trede 3 dat je tot de koplopers behoort, en de Topklasse is voorbehouden aan organisaties die uitzonderlijk hoog scoren op sociale inclusie.

In de praktijk vertaalt dit zich als volgt:

Trede 1: Je scoort minimaal 30% beter dan het sectorgemiddelde op het aandeel medewerkers uit de doelgroep. Dit is het instapniveau van de PSO-certificering en laat zien dat je bewust beleid voert.
Trede 2: Je scoort minimaal 60% beter dan het sectorgemiddelde. Op dit niveau toon je aan dat sociaal ondernemen structureel verankerd is in je personeelsbeleid.
Trede 3: Je scoort minimaal 120% beter dan het sectorgemiddelde. Organisaties op dit niveau behoren tot de absolute voorlopers binnen hun branche.
PSO Topklasse: Dit is geen aparte score, maar een extra erkenning voor organisaties die trede 3 behalen én aantonen dat ze actief andere bedrijven stimuleren om ook socialer te ondernemen.

De doelgroep voor de PSO bestaat uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals langdurig werklozen, mensen met een arbeidsbeperking, jongeren zonder startkwalificatie en personen die al langere tijd een uitkering ontvangen. Hoe meer van deze mensen je structureel inzet, hoe hoger je op de PSO-ladder uitkomt.

Wie kan een PSO-certificering aanvragen?

Elke Nederlandse organisatie die medewerkers in dienst heeft, kan een PSO-certificering aanvragen. Er is geen minimale omvang vereist, maar de PSO is in de praktijk het meest relevant voor organisaties die deelnemen aan aanbestedingen of die hun maatschappelijke betrokkenheid aantoonbaar willen maken richting opdrachtgevers en stakeholders.

De PSO-certificering wordt uitgevoerd door gecertificeerde auditorganisaties die zijn geaccrediteerd door de Stichting PSO-Nederland. Zij toetsen of de aangeleverde gegevens kloppen en bepalen op welke trede een organisatie uitkomt. Het aanvraagproces verloopt via een erkende certificerende instelling, niet rechtstreeks via de Stichting PSO-Nederland zelf.

Organisaties die actief zijn in sectoren zoals zorg, kinderopvang, logistiek, retail en onderwijs zijn vaak al vertrouwd met de PSO-systematiek, omdat opdrachtgevers in deze sectoren de PSO-ladder regelmatig meenemen in hun inkoopbeleid. Ook organisaties die werken met Social Return on Investment (SROI)-verplichtingen vanuit overheidsopdrachten kunnen de PSO gebruiken als onderbouwing van hun sociale prestaties.

Hoe wordt de PSO-score berekend?

De PSO-score wordt berekend op basis van het aandeel medewerkers uit de doelgroep ten opzichte van het totale personeelsbestand, uitgedrukt in fte. Dit aandeel wordt vervolgens vergeleken met het gemiddelde van vergelijkbare organisaties in dezelfde sector. De uitkomst van die vergelijking bepaalt op welke trede je uitkomt.

Bij de berekening tellen verschillende groepen mee als doelgroepmedewerkers:

Medewerkers met een WIA-, Wajong- of WAO-uitkering
Mensen die via de Participatiewet worden begeleid naar werk
Medewerkers die via een SW-bedrijf (sociale werkvoorziening) worden ingezet
Jongeren die via een leerwerktraject of BBL-opleiding werkzaam zijn
Medewerkers die op het moment van indiensttreding een uitkering ontvingen

Het is belangrijk dat je de achtergrond van nieuwe medewerkers al bij indiensttreding vastlegt. Alleen dan kun je aantonen dat iemand op het moment van aanstelling tot de doelgroep behoorde. Ontbreekt die registratie, dan telt de medewerker niet mee in de PSO-berekening, ook al voldoet hij of zij aan de criteria.

Welke voordelen levert een PSO-certificaat op voor werkgevers?

Een PSO-certificaat levert werkgevers een aantoonbaar concurrentievoordeel op bij aanbestedingen, versterkt de reputatie als maatschappelijk betrokken werkgever en kan bijdragen aan het invullen van SROI-verplichtingen vanuit opdrachtgevers. Opdrachtgevers, met name overheden en semi-overheidsinstellingen, kennen bij aanbestedingen steeds vaker gunningsvoordeel toe aan organisaties met een PSO-certificering.

De voordelen op een rij:

Gunningsvoordeel bij aanbestedingen: Veel overheden hanteren de PSO-ladder als gunningscriterium. Een hogere trede levert meer punten op in de beoordeling, wat je kansen op een opdracht vergroot.
Onderbouwing van SROI-verplichtingen: De PSO kan dienen als bewijs dat je voldoet aan de social return-eisen die opdrachtgevers stellen. Dit vermindert de administratieve last rondom SROI-rapportages.
Werkgeversimago: Een PSO-certificaat maakt je aantrekkelijker als werkgever en als zakenpartner voor organisaties die maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel hebben staan.
Interne sturing: De PSO-systematiek dwingt je om structureel bij te houden hoeveel medewerkers uit de doelgroep je in dienst hebt, wat leidt tot bewuster personeelsbeleid.
Toegang tot subsidies en regelingen: Medewerkers uit de PSO-doelgroep komen vaak in aanmerking voor werkgeversvoordelen zoals loonkostensubsidie of premiekortingen, wat de financiële drempel verlaagt om deze groep aan te nemen.

Hoe lang is een PSO-certificaat geldig en hoe wordt het verlengd?

Een PSO-certificaat is drie jaar geldig. Na afloop van deze periode moet je een heraudit aanvragen om het certificaat te verlengen. Tijdens de looptijd van het certificaat voert de certificerende instelling jaarlijkse tussentijdse controles uit om te verifiëren dat je nog steeds aan de vereisten voor de behaalde trede voldoet.

Voor de verlenging doorloop je in principe hetzelfde proces als bij de eerste aanvraag: je levert actuele gegevens aan over je personeelsbestand en het aandeel doelgroepmedewerkers, waarna de auditor de score opnieuw berekent en vergelijkt met het sectorgemiddelde. Het is mogelijk dat je bij de verlenging op een andere trede uitkomt, zowel hoger als lager, afhankelijk van hoe je personeelsbeleid zich heeft ontwikkeld.

Een goede voorbereiding op de heraudit begint met een actuele en volledige registratie van de achtergrond van je medewerkers. Organisaties die dit continu bijhouden, lopen bij de verlenging geen risico op het missen van relevante gegevens en kunnen de audit soepeler doorlopen.

Hoe wij je helpen met de PSO en SROI

Een PSO-certificering staat of valt met de kwaliteit van je registraties. Als je bij elke indiensttreding niet direct vastlegt of een nieuwe medewerker tot de doelgroep behoort, mis je waardevolle gegevens die je later niet meer kunt reconstrueren. Dat is precies waar wij het verschil maken.

Via ons platform signaleren we al bij de poort wat de achtergrond is van instromende medewerkers. Zodra een nieuwe medewerker in dienst treedt, brengen we automatisch in kaart of hij of zij tot de PSO-doelgroep behoort. Die gegevens kunnen direct worden opgevoerd in de PSO-administratie. Zo bouw je continu aan een betrouwbaar dossier, zonder extra handwerk.

Wat we concreet voor je doen:

Automatisch signaleren van doelgroepmedewerkers bij indiensttreding
Vastleggen van uitkeringssituaties en achtergrondgegevens via een overzichtelijk dashboard
Rapportages aanleveren die je direct kunt gebruiken voor PSO-audits en SROI-verantwoording
Naadloze koppeling met systemen zoals AFAS, zodat gegevens niet dubbel worden ingevoerd
Tijdige signalering zodat je op tijd kunt bijsturen als je dreigt af te wijken van je PSO-doelstellingen

Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen bij de SROI-verplichting en PSO-certificering? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek en een gratis demo.