Kan SROI ook worden ingevuld met een leer-werktraject in plaats van een vaste baan?

Ja, een leer-werktraject kan worden ingezet als geldige invulling van een SROI-verplichting. Of het volledig meetelt, hangt af van de specifieke eisen die de opdrachtgever heeft vastgelegd in de aanbesteding en de doelgroep die deelneemt aan het traject. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over SROI en leer-werktrajecten, zodat je weet waar je aan toe bent.

Wat telt mee als geldige SROI-invulling?

Een geldige SROI-invulling voor opdrachtnemers is elke activiteit waarmee je als opdrachtnemer aantoonbaar maatschappelijke waarde creëert voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Opdrachtgevers zoals gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat leggen in hun aanbestedingen vast welke activiteiten zij accepteren als invulling van de social return-verplichting.

In de praktijk zijn de meest voorkomende erkende invullingen:

• Het aannemen van mensen die een uitkering ontvangen
• Het bieden van werk aan mensen met een arbeidsbeperking
• Het aanbieden van stageplekken aan jongeren met minder kansen op de arbeidsmarkt
• Het inkopen van producten of diensten bij sociale ondernemingen
• Het aanbieden van leer-werktrajecten aan mensen uit de SROI-doelgroep

Belangrijk om te weten: niet elke opdrachtgever hanteert dezelfde definitie. De ene gemeente accepteert een breed scala aan activiteiten, terwijl een andere opdrachtgever strikt vasthoudt aan directe arbeidsparticipatie. Controleer daarom altijd de aanbestedingsdocumenten op de exacte omschrijving van de SROI-eis voordat je een invulling kiest.

Telt een leer-werktraject mee voor SROI-doelstellingen?

Ja, een leer-werktraject telt in veel gevallen mee voor SROI-doelstellingen, mits de deelnemer behoort tot de erkende SROI-doelgroep en het traject is vastgelegd en aantoonbaar bijdraagt aan de arbeidsparticipatie van die persoon. De erkenning hangt echter af van de specifieke eisen van de opdrachtgever.

De SROI-doelgroep bestaat uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zoals langdurig werkzoekenden, jongeren zonder startkwalificatie, gedeeltelijk arbeidsongeschikten en mensen met een uitkering die al langere tijd buiten het arbeidsproces staan. Een leer-werktraject dat gericht is op het begeleiden van iemand uit deze groep naar duurzame arbeidsparticipatie past inhoudelijk goed binnen de doelstelling van Social Return on Investment.

Toch is voorzichtigheid geboden. Sommige opdrachtgevers hanteren een minimale duur voor het traject, stellen eisen aan de begeleiding of willen dat het traject leidt tot een concrete vervolgstap zoals een arbeidscontract. Vraag bij twijfel altijd vooraf schriftelijke bevestiging aan de opdrachtgever of het leer-werktraject dat jij aanbiedt als geldige invulling wordt geaccepteerd.

Hoe verschilt een leer-werktraject van een vaste baan in SROI-berekeningen?

Het belangrijkste verschil zit in de weging: een vaste baan levert doorgaans een hogere SROI-waarde op dan een leer-werktraject, omdat de arbeidsparticipatie structureler en langduriger is. In SROI-berekeningen wordt de maatschappelijke waarde vaak uitgedrukt als percentage van de opdrachtsom, en de hoogte van dat percentage verschilt per type invulling.

Bij een vaste baan of langdurig dienstverband rekent de opdrachtgever de volledige loonwaarde mee over de looptijd van de opdracht. Bij een leer-werktraject wordt vaak alleen de daadwerkelijke begeleidingstijd, de loonkosten van de deelnemer of een vastgesteld forfaitair bedrag meegeteld. Dit betekent dat je voor hetzelfde SROI-percentage meer leer-werktrajecten nodig hebt dan vaste banen.

Daarnaast speelt de duur van het traject een rol. Een leer-werktraject van drie maanden weegt anders dan een traject van een jaar. Opdrachtgevers hanteren hiervoor soms een pro-rata-berekening op basis van het aantal gewerkte uren of maanden. Zorg dat je deze berekeningswijze kent voordat je je SROI-plan opstelt, zodat je niet achteraf voor verrassingen komt te staan.

Welke doelgroepen zijn geschikt voor een SROI-leer-werktraject?

De meest geschikte doelgroepen voor een SROI-leer-werktraject zijn jongeren zonder startkwalificatie, mensen met een arbeidsbeperking en langdurig werkzoekenden met een uitkering. Dit zijn precies de groepen die opdrachtgevers willen bereiken met hun social return-verplichting bij aanbestedingen.

Concreet gaat het om:

• Jongeren met weinig of geen opleiding die via een leer-werktraject een praktijkdiploma of werkervaring kunnen opbouwen
• Mensen met een WIA- of WW-uitkering die al langere tijd buiten het arbeidsproces staan en stapsgewijs terugkeren
• Mensen met een arbeidsbeperking die via een aangepaste werkomgeving en begeleiding werkervaring opdoen
• BBL-studenten (Beroepsbegeleidende Leerweg) die een groot deel van hun opleiding in de praktijk volgen en daarmee ook als leer-werknemer worden beschouwd

Let op: niet elke deelnemer aan een leer-werktraject valt automatisch binnen de SROI-doelgroep. Een reguliere BBL-student zonder uitkering of arbeidsbeperking telt in veel gevallen niet mee. De achtergrond van de deelnemer is bepalend, niet de vorm van het traject zelf.

Hoe documenteer je een leer-werktraject voor SROI-verantwoording?

Voor een correcte SROI-verantwoording van een leer-werktraject heb je aantoonbare documentatie nodig die de identiteit van de deelnemer, diens uitkerings- of arbeidsmarktpositie en de duur en inhoud van het traject vastlegt. Zonder goede documentatie loop je het risico dat de invulling niet wordt erkend.

De documentatie die je minimaal nodig hebt, bestaat uit:

1. Bewijs van de doelgroepstatus van de deelnemer, zoals een uitkeringsverklaring van de gemeente of UWV
2. Een getekende leer-werkovereenkomst met daarin de duur, het aantal uren en de begeleiding
3. Aanwezigheidsregistratie of urenstaten die aantonen dat de deelnemer daadwerkelijk actief was
4. Voortgangsrapportages die laten zien hoe het traject verloopt en welke stappen zijn gezet richting arbeidsparticipatie
5. Communicatie met de opdrachtgever over de goedkeuring van het traject als geldige SROI-invulling

Bewaar alle documenten gestructureerd en toegankelijk. Opdrachtgevers kunnen op elk moment tijdens de looptijd van de opdracht om een tussentijdse verantwoording vragen. Een overzichtelijk dashboard waarop je de voortgang per medewerker bijhoudt, maakt het rapporteren aanzienlijk eenvoudiger.

Wat zijn de risico’s als een leer-werktraject niet wordt erkend als SROI?

Als een leer-werktraject niet wordt erkend als geldige SROI-invulling, loop je het risico dat je niet voldoet aan de aanbestedingseis. Dit kan leiden tot financiële consequenties, zoals het zelf moeten bijbetalen van het openstaande SROI-bedrag of het opleggen van een boete door de opdrachtgever.

De meest voorkomende risico’s zijn:

• Financiële naheffing: je moet het niet-ingevulde SROI-percentage alsnog afdragen aan de opdrachtgever of een sociaal fonds
• Reputatieschade: het niet nakomen van een aanbestedingseis kan gevolgen hebben voor toekomstige opdrachten bij dezelfde opdrachtgever
• Administratieve herstelwerkzaamheden: je moet alsnog op zoek naar alternatieve invullingen, wat tijd en middelen kost
• Contractuele sancties: sommige opdrachtgevers hebben in het contract boeteclausules opgenomen bij het niet voldoen aan de social return-verplichting

Het risico is het grootst wanneer je vooraf geen afstemming hebt gezocht met de opdrachtgever over de acceptatie van het leer-werktraject, of wanneer de documentatie onvolledig is. Preventief handelen en tijdig bijsturen is altijd goedkoper dan achteraf herstellen.

Hoe wij je helpen met SROI-administratie en verantwoording

SROI-verplichtingen bijhouden is tijdrovend, zeker als je meerdere opdrachten tegelijk uitvoert of veel medewerkers in dienst neemt. Wij ondersteunen organisaties bij elke stap van het SROI-proces, van signalering bij indiensttreding tot volledige rapportage voor de opdrachtgever.

Wat wij concreet voor je doen:

• We brengen bij elke nieuwe indiensttreding de uitkerings- en arbeidsmarktpositie van de medewerker in kaart
• We registreren deelnemers aan leer-werktrajecten direct in het systeem, zodat ze meetellen in je SROI-berekening
• We bieden een overzichtelijk dashboard waarop je de voortgang per medewerker en per opdracht realtime kunt volgen
• We verzorgen rapportages die je direct kunt gebruiken voor de verantwoording richting je opdrachtgever
• We signaleren tijdig als je dreigt achter te lopen op je SROI-doelstelling, zodat je op tijd kunt bijsturen

Dankzij onze ISO 27001-gecertificeerde SaaS-omgeving en SROI-oplossing verloopt dit proces veilig en volledig geautomatiseerd. Wil je weten hoe wij jouw SROI-administratie kunnen overnemen? Neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek en een gratis demo. Daarnaast helpen wij organisaties ook met het behalen van een PSO-certificering voor sociaal ondernemen, waarmee je als werkgever aantoonbaar maakt dat je mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst neemt.