Hoe kun je SROI berekenen?

SROI berekenen doe je door de maatschappelijke waarde van een interventie of investering uit te drukken in een verhouding tot de kosten. Je deelt de totale maatschappelijke baten door de totale investering en krijgt zo een ratio die laat zien hoeveel maatschappelijke waarde er per geïnvesteerde euro wordt gecreëerd. De SROI-methodiek voor maatschappelijke waarde is relevant voor organisaties die werken met overheidsopdrachten, social return-verplichtingen of maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel hebben staan. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de SROI-formule, de benodigde gegevens en de interpretatie van de uitkomst.

Wat zijn de stappen in een SROI-berekening?

Een SROI-berekening volgt een vaste methodiek die bestaat uit zes stappen: het bepalen van de scope, het in kaart brengen van stakeholders, het meten van uitkomsten, het toekennen van financiële waarden, het berekenen van de SROI-ratio en het rapporteren van de resultaten. Elke stap bouwt voort op de vorige en samen vormen ze een betrouwbare basis voor het meten van maatschappelijke waarde.

Bepaal de scope en doelstelling. Stel vast welke activiteiten of interventies je meeneemt in de meting en over welke periode je meet.
Breng stakeholders in kaart. Identificeer alle partijen die invloed ondervinden van de activiteit, zoals medewerkers, gemeenten, uitkeringsinstanties en de bredere samenleving.
Meet de uitkomsten per stakeholdergroep. Beschrijf welke veranderingen de activiteit teweegbrengt en onderbouw deze met concrete indicatoren.
Ken financiële proxies toe. Vertaal elke maatschappelijke uitkomst naar een geldbedrag via een financiële proxy (zie ook de sectie hieronder).
Bereken de SROI-ratio. Deel de totale maatschappelijke baten door de totale investering. Een uitkomst van 3 betekent dat elke geïnvesteerde euro drie euro aan maatschappelijke waarde oplevert.
Rapporteer en onderbouw. Leg de aannames, databronnen en berekeningsmethode transparant vast zodat de uitkomst controleerbaar is.

Het is belangrijk om bij elke stap goed te documenteren welke keuzes je maakt. De kwaliteit van een SROI-meting staat of valt met de transparantie van de aannames.

Welke gegevens heb je nodig om SROI te berekenen?

Voor een betrouwbare SROI-berekening heb je gegevens nodig over de investering zelf, de betrokken doelgroepen en de aantoonbare uitkomsten. Denk aan personeelsgegevens, uitkeringssituaties van medewerkers, loonkosten, begeleidingsuren en informatie over de arbeidsmarktpositie van de betrokken personen.

Concreet gaat het om de volgende categorieën:

Inputgegevens: de totale kosten van de interventie, inclusief loonkosten, begeleiding en overhead.
Doelgroepgegevens: informatie over de achtergrond van medewerkers, zoals of zij langdurig werkzoekend zijn, een uitkering ontvangen of een arbeidsbeperking hebben.
Uitkomstgegevens: meetbare veranderingen zoals uitstroom uit een uitkering, toename van werkuren of verbeterde zelfredzaamheid.
Referentiegegevens: benchmarks of vergelijkbare situaties om de zogenaamde deadweight te bepalen, dat wil zeggen het deel van de uitkomst dat ook zonder de interventie zou zijn opgetreden.

Bij aanbestedingen met een social return-verplichting zijn de doelgroepgegevens van nieuwe medewerkers bijzonder relevant. Gemeenten en andere decentrale overheden verwachten dat je kunt aantonen welke medewerkers tot de SROI-doelgroep behoren, zoals mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Hoe stel je een financiële proxy vast voor maatschappelijke uitkomsten?

Een financiële proxy is een geldbedrag dat de maatschappelijke waarde van een niet-financiële uitkomst vertegenwoordigt. Je stelt een proxy vast door te kijken naar wat de maatschappij bespaart of wint als een bepaalde uitkomst zich voordoet, bijvoorbeeld de besparing op een uitkering als iemand aan het werk gaat.

Er zijn drie veelgebruikte methoden om een financiële proxy te bepalen:

Vermeden kosten: wat zou de overheid of samenleving kwijt zijn als de uitkomst niet was bereikt? Denk aan uitkeringskosten, zorgkosten of re-integratietrajecten.
Marktprijzen: als er een vergelijkbare dienst of product op de markt bestaat, gebruik je die prijs als referentie.
Betalingsbereidheid: hoeveel zijn stakeholders bereid te betalen voor een bepaalde uitkomst? Dit is minder objectief maar soms de enige optie.

Kies altijd de meest conservatieve proxy die je kunt onderbouwen. Overschatting van de maatschappelijke baten ondermijnt de geloofwaardigheid van de hele berekening. Leg ook altijd de bron van je proxy vast, zodat de aanname controleerbaar blijft.

Wat is een goede SROI-ratio en hoe interpreteer je de uitkomst?

Een SROI-ratio van 1 of hoger betekent dat de interventie meer maatschappelijke waarde oplevert dan ze kost. In de praktijk liggen SROI-ratio’s bij sociale interventies vaak tussen de 1 en 10, afhankelijk van de sector, de doelgroep en de gehanteerde aannames. Er is geen universele norm voor een “goede” ratio.

De ratio zelf is minder belangrijk dan de onderbouwing erachter. Een ratio van 8 die gebaseerd is op optimistische aannames zegt minder dan een ratio van 3 die zorgvuldig is berekend met conservatieve proxies. Let bij de interpretatie op het volgende:

Vergelijkbaarheid: vergelijk SROI-ratio’s alleen met metingen die dezelfde methodiek en doelgroep hanteren.
Deadweight en attributie: een goede berekening corrigeert voor uitkomsten die ook zonder de interventie zouden zijn opgetreden en voor de bijdrage van andere partijen.
Tijdshorizon: een langere meetperiode levert doorgaans hogere baten op, maar ook meer onzekerheid in de aannames.

Gebruik de SROI-ratio niet als doel op zich, maar als gespreksinstrument om te laten zien welke keuzes je maakt en welke waarde je creëert voor de samenleving.

Wat zijn veelgemaakte fouten bij het berekenen van SROI?

De meest voorkomende fout bij het berekenen van SROI is het niet corrigeren voor deadweight: de aanname dat alle positieve uitkomsten volledig toe te schrijven zijn aan de interventie. Andere veelgemaakte fouten zijn het gebruik van te optimistische financiële proxies, het weglaten van negatieve uitkomsten en het onvoldoende documenteren van aannames.

Hier zijn de fouten die je het vaakst tegenkomt:

Geen deadweight-correctie: niet alle uitkomsten zijn het gevolg van jouw interventie. Iemand die ook zonder jouw begeleiding aan het werk was gegaan, telt niet volledig mee.
Dubbeltelling van baten: dezelfde uitkomst wordt soms bij meerdere stakeholders opgevoerd, wat de ratio kunstmatig verhoogt.
Negatieve uitkomsten negeren: een volledige SROI-meting neemt ook onbedoelde negatieve effecten mee, zoals verdringing op de arbeidsmarkt.
Slechte datakwaliteit: als de onderliggende gegevens over doelgroepen of uitkomsten niet kloppen, klopt de hele berekening niet.
Gebrek aan transparantie: aannames die niet zijn onderbouwd of gedocumenteerd, maken de meting oncontroleerbaar en daarmee minder geloofwaardig.

Wanneer is een SROI-meting verplicht of aanbevolen?

Een SROI-meting is verplicht wanneer een overheidsopdrachtgever een social return-verplichting oplegt als onderdeel van een aanbesteding. Decentrale overheden zoals gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat hanteren dit steeds vaker als standaardeis. Buiten aanbestedingen is een SROI-meting aanbevolen voor organisaties die maatschappelijk verantwoord ondernemen willen aantonen of een PSO-certificering willen nastreven.

In 2026 is de verwachting dat social return-verplichtingen bij aanbestedingen verder worden aangescherpt en breder worden toegepast. Organisaties die al een werkend systeem hebben voor het bijhouden van doelgroepgegevens en het rapporteren van maatschappelijke uitkomsten, staan daarin sterker.

Een SROI-meting is ook aanbevolen in de volgende situaties:

Je wilt een PSO-keurmerk aanvragen of verlengen en moet je directe sociale bijdrage aantonen.
Je wilt intern inzicht krijgen in de maatschappelijke waarde van je HR-beleid of re-integratieactiviteiten.
Je wilt richting subsidieverstrekkers of stakeholders aantonen dat je investering in mensen loont.

Hoe wij je helpen met SROI berekenen

SROI berekenen vraagt om betrouwbare, actuele gegevens over je medewerkers en hun achtergrond. Precies daar helpen wij je mee. Ons platform brengt bij elke nieuwe indiensttreding automatisch de uitkeringssituatie en arbeidsmarktpositie van medewerkers in kaart, zodat je altijd weet wie tot de SROI-doelgroep behoort.

Wat we voor je doen:

Automatisch signaleren bij indiensttreding welke medewerkers tot de SROI-doelgroep behoren
Directe koppeling met je HR- en salarisadministratie, onder andere via AFAS
Overzichtelijke dashboards en rapportages die je direct kunt gebruiken voor je SROI-verplichting
Tijdige signalering zodat je kunt bijsturen voordat je tekortkomt of een boete riskeert
Veilige verwerking van gevoelige persoonsgegevens via onze ISO 27001-gecertificeerde omgeving

Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ontzorgen bij het naleven van je social return-verplichting? Neem contact op voor een demo en een gratis demo.