Waarom is Social Return on Investment belangrijk?
Social Return on Investment (SROI) is belangrijk omdat het organisaties helpt om de maatschappelijke waarde van hun activiteiten zichtbaar te maken naast de financiële resultaten. Voor werkgevers die werken met overheidsopdrachten is SROI bovendien een wettelijke verplichting die direct invloed heeft op aanbestedingen en contracten. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over SROI, van de berekening tot de praktische toepassing in je HR-administratie.
Hoe wordt Social Return on Investment berekend?
Social Return on Investment wordt berekend door de maatschappelijke waarde die een activiteit oplevert te delen door de totale investering, uitgedrukt als een ratio. Een SROI-ratio van 3:1 betekent dat elke geïnvesteerde euro drie euro aan maatschappelijke waarde oplevert. De berekening combineert financiële en niet-financiële uitkomsten in één meetbaar getal.
De berekening verloopt in een aantal stappen. Eerst breng je in kaart welke stakeholders betrokken zijn en welke veranderingen jouw activiteiten bij hen teweegbrengen. Vervolgens ken je aan elke verandering een financiële waarde toe, ook als die verandering niet direct in geld uitdrukbaar is. Denk aan de waarde van een baan voor iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt: dit vertaalt zich naar besparingen op uitkeringen, zorgkosten en sociale voorzieningen.
Bij SROI in de context van aanbestedingen werkt dit anders. Hier gaat het niet om een abstracte ratio, maar om een concreet percentage van de opdrachtsom dat een leverancier investeert in de inzet van mensen uit de SROI-doelgroep. Gemeenten en andere decentrale overheden stellen dit percentage vooraf vast, en leveranciers moeten aantonen dat zij hieraan voldoen via rapportages en vastleggingen.
Wat zijn de voordelen van SROI voor werkgevers?
SROI biedt werkgevers drie concrete voordelen: het vergroot de kans op het winnen van overheidsopdrachten, het versterkt de maatschappelijke reputatie van de organisatie en het kan leiden tot werkgeversvoordelen zoals subsidies en fiscale kortingen. Organisaties die actief investeren in sociale impact meten en aantonen, onderscheiden zich in aanbestedingstrajecten.
Wanneer je als werkgever mensen aanneemt uit de SROI-doelgroep, zoals langdurig werkzoekenden of mensen met een arbeidsbeperking, kom je in aanmerking voor regelingen zoals loonkostensubsidie, de no-riskpolis of premiekortingen. Dit verlaagt de nettoloonkosten en maakt het financieel aantrekkelijker om mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie in dienst te nemen.
Daarnaast draagt SROI bij aan de PSO-certificering, de Prestatieladder Socialer Ondernemen. Een PSO-keurmerk erkent organisaties die aantoonbaar bijdragen aan arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen. Dit keurmerk is twee jaar geldig en geeft je een voorsprong bij aanbestedingen waarbij (semi)publieke opdrachtgevers opdrachten kunnen voorbehouden aan gecertificeerde organisaties.
Wanneer is een organisatie verplicht om SROI toe te passen?
Een organisatie is verplicht om SROI toe te passen wanneer zij een overheidsopdracht uitvoert waarbij de opdrachtgever een social return-verplichting heeft opgenomen in de aanbestedingsvoorwaarden. Dit geldt voor opdrachten van decentrale overheden zoals gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat. De verplichting geldt voor de duur van de opdracht.
De SROI-verplichting wordt opgelegd aan de leverancier, niet aan de opdrachtgever. Als jouw organisatie een contract heeft met een gemeente of andere overheidsinstantie, verwacht de opdrachtgever dat je een deel van de opdrachtsom inzet voor de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit kan gaan om directe indienstneming, maar ook om stages, detachering of opleidingstrajecten.
Naast de wettelijke verplichting kiezen steeds meer organisaties er zelf voor om SROI-eisen te stellen, ook zonder overheidsopdracht. Dit past binnen een bredere strategie van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Organisaties die hoog inzetten op sociale impact meten, doen dit vaak proactief om hun positie in de markt te versterken en hun werkgeversmerk te verbeteren.
Wat is het verschil tussen SROI en ROI?
Het verschil tussen SROI en ROI zit in wat er gemeten wordt. ROI (Return on Investment) meet uitsluitend het financiële rendement van een investering. SROI gaat verder en meet ook de maatschappelijke waarde, zoals de impact op mensen, gemeenschappen en de samenleving als geheel. SROI voegt een sociale dimensie toe aan de traditionele financiële analyse.
Bij een reguliere ROI-berekening kijk je naar kosten en opbrengsten in euro’s. Bij SROI ken je ook een financiële waarde toe aan niet-monetaire uitkomsten, zoals een verbeterde gezondheid, meer zelfvertrouwen of een duurzame arbeidsplaats voor iemand die langdurig werkloos was. Dit maakt SROI complexer om te berekenen, maar ook rijker als meetinstrument.
Voor HR-professionals en financieel managers is het onderscheid relevant omdat SROI andere data vereist dan een standaard ROI-analyse. Je hebt informatie nodig over de achtergrond van medewerkers, hun uitkeringssituatie bij indiensttreding en de ontwikkeling die zij doormaken. Dit vraagt om een goede registratie in je HR- en salarisadministratie.
Hoe helpt HR-administratie bij het realiseren van SROI-doelstellingen?
HR-administratie speelt een centrale rol bij het realiseren van SROI-doelstellingen omdat alle relevante gegevens over medewerkers hier worden vastgelegd. Door bij indiensttreding direct de achtergrond en uitkeringssituatie van nieuwe medewerkers te registreren, kun je aantonen welke bijdrage je levert aan de SROI-verplichting. Zonder goede administratie is het vrijwel onmogelijk om te voldoen aan de rapportageverplichtingen.
Concreet gaat het om het bijhouden van de volgende gegevens per medewerker:
- De uitkeringssituatie op het moment van indiensttreding
- Of de medewerker behoort tot een erkende SROI-doelgroep
- De duur van de arbeidsrelatie en het aantal gewerkte uren
- Eventuele subsidies of premiekortingen die van toepassing zijn
Een geautomatiseerde HR-administratie maakt dit proces aanzienlijk eenvoudiger. Wanneer koppelingen met overheidsregisters en salarissystemen zoals AFAS actief zijn, hoef je deze gegevens niet handmatig op te zoeken of in te voeren. Dit bespaart tijd en voorkomt fouten die kunnen leiden tot boetes of terugvorderingen.
Welke tools en methoden worden gebruikt voor SROI-meting?
Voor SROI-meting worden drie methoden het meest gebruikt: de Social Value International-methode (gebaseerd op het SROI-handboek), de PSO-methodiek voor arbeidsparticipatie en de contractuele SROI-verantwoording bij aanbestedingen. Welke methode je gebruikt, hangt af van het doel: een brede maatschappelijke analyse of een specifieke verantwoording richting een opdrachtgever.
Bij aanbestedingen werken organisaties doorgaans met een dashboard of rapportagetool die de voortgang op de SROI-verplichting bijhoudt. Dit geeft inzicht in hoeveel uren of welk percentage van de opdrachtsom al is ingevuld met inzet van mensen uit de doelgroep. Zonder zo’n tool is het lastig om tijdig bij te sturen als je achterblijft op je doelstelling.
De PSO-methodiek hanteert kwantitatieve en kwalitatieve criteria. De kwantitatieve kant meet de directe sociale bijdrage: het percentage medewerkers met een kwetsbare arbeidsmarktpositie dat werkzaam is bij de organisatie. De kwalitatieve kant kijkt naar beleid, processen en cultuur rondom inclusief werkgeverschap. Beide onderdelen worden beoordeeld tijdens een PSO-audit door een certificerende instelling.
Hoe wij je helpen bij SROI-verplichtingen
Wij ondersteunen organisaties volledig bij het naleven van hun SROI-verplichtingen, van registratie tot rapportage. Ons platform brengt bij elke nieuwe indiensttreding automatisch de uitkeringssituatie van medewerkers in kaart en koppelt deze informatie direct aan je PSO-registratie. Zo signaleren we al bij de poort welke medewerkers bijdragen aan jouw SROI-doelstelling.
Wat je concreet van ons krijgt:
- Automatische registratie van de achtergrond en uitkeringssituatie van nieuwe medewerkers
- Een overzichtelijk dashboard met de actuele stand van je SROI-verplichting
- Rapportages die je direct kunt gebruiken voor verantwoording richting opdrachtgevers
- Naadloze koppelingen met systemen zoals AFAS voor een geautomatiseerde gegevensstroom
- Tijdige signalering zodat je kunt bijsturen voordat je in de problemen komt
Alles verloopt via een ISO 27001-gecertificeerde SaaS-omgeving, volledig in lijn met de AVG en geldende wet- en regelgeving. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ontzorgen bij social return-verplichtingen? Neem contact op voor een persoonlijk gesprek en een gratis demo.