Wat is het verschil tussen social return en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)?
Social return en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) zijn twee verschillende concepten, hoewel ze elkaar kunnen overlappen. Social return verwijst specifiek naar de verplichting om bij overheidsopdrachten een deel van de opdrachtwaarde te investeren in de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. MVO is een bredere bedrijfsstrategie waarbij organisaties vrijwillig rekening houden met sociale, ecologische en economische impact. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beide begrippen en leggen we uit hoe ze zich tot elkaar verhouden.
Wat valt er precies onder social return?
Social return is een aanpak waarbij organisaties die een overheidsopdracht uitvoeren, een deel van de opdrachtsom inzetten voor maatschappelijke waarde. Concreet betekent dit dat je mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie een kans geeft op werk, een stage of een ontwikkeltraject. Dit wordt ook wel aangeduid als Social Return on Investment, afgekort SROI.
De doelgroep van social return bestaat uit mensen die moeite hebben om op eigen kracht werk te vinden. Denk aan langdurig werkzoekenden, jongeren zonder startkwalificatie, mensen met een arbeidsbeperking of personen die al langere tijd een uitkering ontvangen. Decentrale overheden zoals gemeenten, waterschappen en Rijkswaterstaat leggen bij aanbestedingen een SROI-verplichting op aan hun leveranciers. Die verplichting geldt zolang de opdracht loopt.
Naast de wettelijke verplichting bij overheidsopdrachten kunnen organisaties ook zelf SROI-eisen stellen. Dat gebeurt steeds vaker bij bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel hebben staan en bewust willen investeren in een inclusieve arbeidsmarkt.
Wat houdt maatschappelijk verantwoord ondernemen precies in?
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is een brede bedrijfsstrategie waarbij een organisatie vrijwillig verantwoordelijkheid neemt voor haar impact op mensen, milieu en maatschappij. MVO gaat verder dan wettelijke verplichtingen en omvat keuzes op het gebied van duurzaamheid, eerlijk zakendoen, goed werkgeverschap en maatschappelijke betrokkenheid.
MVO rust op drie pijlers die ook wel worden aangeduid als People, Planet en Profit:
- People: aandacht voor medewerkers, klanten, leveranciers en de bredere samenleving
- Planet: het verminderen van de ecologische voetafdruk, zoals CO2-reductie en duurzaam inkopen
- Profit: financieel gezond ondernemen op een manier die ook op lange termijn waarde creëert
MVO is geen eenmalige actie maar een doorlopende koers. Organisaties die serieus werk maken van duurzaam ondernemen verankeren MVO in hun strategie, rapporteren er transparant over en stellen meetbare doelen. Daarmee onderscheiden ze zich van bedrijven die MVO alleen als marketingverhaal inzetten.
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen social return en MVO?
Het belangrijkste verschil tussen social return en MVO is dat social return een specifieke, vaak verplichte maatregel is gericht op arbeidsparticipatie, terwijl MVO een vrijwillige, brede bedrijfsstrategie is die meerdere maatschappelijke thema’s omvat. Social return is concreet en meetbaar; MVO is veelomvattender en strategischer van aard.
De verschillen op een rij:
- Scope: Social return richt zich uitsluitend op het creëren van werkgelegenheid voor kwetsbare groepen. MVO omvat ook milieu, governance, eerlijke handel en meer.
- Verplichting: Social return is bij overheidsopdrachten wettelijk verplicht. MVO is in de meeste gevallen vrijwillig, hoewel rapportageverplichtingen voor grote organisaties toenemen.
- Meetbaarheid: SROI wordt uitgedrukt in concrete percentages en aantallen medewerkers. MVO-prestaties worden gemeten via bredere indicatoren zoals CO2-uitstoot, diversiteitsscores en leveranciersbeoordelingen.
- Aanleiding: Social return wordt doorgaans ingezet als onderdeel van een aanbestedingsverplichting. MVO vloeit voort uit een strategische keuze van de organisatie zelf.
Kan social return onderdeel zijn van een MVO-strategie?
Ja, social return kan zeker onderdeel zijn van een MVO-strategie. Omdat MVO ook de sociale pijler omvat, past het actief bijdragen aan de arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen goed binnen een bredere MVO-aanpak. Organisaties die bewust kiezen voor inclusief werkgeverschap, versterken daarmee hun maatschappelijke positie.
Het verschil zit in de motivatie en het bereik. Wanneer een organisatie social return alleen toepast omdat het contractueel verplicht is, is het een compliance-maatregel. Wanneer diezelfde organisatie SROI inbedt in haar bredere MVO-beleid en ook buiten aanbestedingen actief investeert in kwetsbare doelgroepen, wordt het een strategische keuze. Die combinatie maakt de maatschappelijke impact groter en geloofwaardiger.
Een praktisch voorbeeld: een organisatie die de PSO-Prestatieladder Socialer Ondernemen hanteert, combineert de meetbare arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen met een bredere MVO-ambitie. Het PSO-keurmerk erkent organisaties die structureel investeren in socialer ondernemen en biedt daarmee een brug tussen social return en MVO.
Hoe wordt social return gemeten en gerapporteerd?
Social return wordt gemeten aan de hand van de directe sociale bijdrage: het percentage medewerkers met een kwetsbare arbeidsmarktpositie dat werkzaam is bij een organisatie. Dit percentage wordt afgezet tegen de totale opdrachtwaarde of het totale personeelsbestand, afhankelijk van de gestelde eisen.
De rapportage verloopt doorgaans via een dashboard of periodieke verantwoording aan de opdrachtgever. Daarin leg je vast welke medewerkers tot de SROI-doelgroep behoren, hoeveel uur zij hebben gewerkt en welke waarde dit vertegenwoordigt. Nauwkeurige registratie is belangrijk: ontbrekende of onjuiste gegevens kunnen leiden tot een tekort op de SROI-verplichting, wat financiële gevolgen heeft.
Voor organisaties die de PSO-Prestatieladder gebruiken, vindt meting en certificering plaats via een externe audit. Een certificerende instantie beoordeelt zowel kwantitatieve als kwalitatieve criteria. Een PSO-certificering is twee jaar geldig en geeft organisaties een erkend bewijs van hun inzet op socialer ondernemen.
Welke organisaties zijn verplicht om social return toe te passen?
Organisaties die opdrachten uitvoeren voor decentrale overheden, zoals gemeenten, waterschappen of Rijkswaterstaat, zijn in de meeste gevallen verplicht om social return toe te passen. De verplichting wordt opgelegd via de aanbestedingsvoorwaarden en geldt voor de duur van de opdracht.
De drempelwaarde en het verplichte percentage verschillen per opdrachtgever. Sommige gemeenten hanteren een SROI-percentage van vijf procent van de opdrachtsom, andere stellen andere eisen. Het is daarom belangrijk om bij elke aanbesteding de specifieke voorwaarden te controleren.
Naast de wettelijke verplichting kiezen ook private organisaties er steeds vaker voor om zelf SROI-eisen te stellen. Dat geldt met name voor bedrijven in sectoren zoals zorg, logistiek en zakelijke dienstverlening, waar maatschappelijk verantwoord ondernemen een steeds grotere rol speelt in het vestigingsklimaat en de reputatie als werkgever.
Hoe wij je helpen met social return en SROI-verplichtingen
Voldoen aan je SROI-verplichting vraagt om nauwkeurige registratie, tijdige rapportage en inzicht in de achtergrond van je medewerkers. Wij ondersteunen organisaties hierbij volledig, van het eerste moment van indiensttreding tot de periodieke verantwoording aan de opdrachtgever.
- We brengen bij elke nieuwe indiensttreding de uitkeringssituatie en arbeidsmarktachtergrond in kaart
- Medewerkers die tot de SROI-doelgroep behoren, worden direct opgevoerd in de PSO, zodat je geen kansen mist
- Via een overzichtelijk dashboard heb je altijd actueel inzicht in je SROI-status en kun je op tijd bijsturen
- We verzorgen de rapportages die je nodig hebt voor de verantwoording aan je opdrachtgever
- Dankzij naadloze koppelingen met systemen zoals AFAS verloopt het hele proces geautomatiseerd en in lijn met de geldende wet- en regelgeving
Zo voorkom je tekorten, boetes en administratieve fouten, en houd je meer tijd over voor de inhoud van je werk. Wil je weten hoe wij dit voor jouw organisatie kunnen inrichten? Neem contact op voor een persoonlijk gesprek en een gratis demo.